Gelato kültürü
Saray mutfaklarından mahalle dükkânlarına uzanan soğuk bir tatlının kısa tarihi.
-
16. yüzyıl, Floransa
Saray mutfağı
Buz, kar ve meyveyle hazırlanan soğuk tatlılar Rönesans İtalyası'nın saray sofralarında gelişti. Bugünkü gelatonun ilk tarifleri genellikle Floransalı Bernardo Buontalenti'ye atfedilir.
-
1686, Paris
Kahvehaneye iniş
Sicilyalı Francesco Procopio dei Coltelli'nin açtığı Café Procope, dondurmalarıyla ün kazandı ve bu tatlıyı saraydan halka taşıdı. Kahve ile gelatonun yakınlığı o günlerden gelir.
-
19. yüzyıl, Avrupa
Sokak arabaları
İtalyan gelatocular el arabalarıyla Avrupa şehirlerine yayıldı. Kâğıt külahta ya da küçük bir kapta satılan gelato, herkesin alabileceği bir lezzete dönüştü.
-
20. yüzyıl, İtalya
Espressoyla tanışma
Espresso makinesi yaygınlaşınca İtalyan barlarında gelato ve kahve aynı tezgâhı paylaşmaya başladı. Affogato, yani sıcak espressoya ‘boğulmuş’ bir top gelato, bu yakınlığın en sade hâlidir.
-
Bugün
Gelato ile dondurmanın farkı
Gelato daha yavaş karıştırıldığı için içine daha az hava girer, genellikle daha az yağ içerir ve biraz daha sıcak servis edilir. Sonuç: daha yoğun bir doku ve daha belirgin bir aroma.
Gelato mu, dondurma mı?
Yakın akrabalar ama aynı şey değiller. Değerler yaklaşıktır ve tarife göre değişir.
| Gelato mu, dondurma mı? | Gelato | Dondurma |
|---|---|---|
| İçindeki hava | %20–35 | %50–100 |
| Yağ oranı | %4–8 | %10–18 |
| Servis sıcaklığı | −11 / −14 °C | −18 °C civarı |
| Doku | Yoğun, ipeksi | Hafif, kabarık |